İslam Ekonomisi ve Finansı Uygulama ve Araştırma Merkezi (İSEFAM) olarak, alanımızdaki teorik ve ampirik birikimi genişletmek, kurumsal kapasiteyi artırmak ve sürdürülebilir iktisadi modellere akademik zemin kazandırmak amacıyla kapsamlı araştırma ve geliştirme projeleri yürütmekteyiz. Bu sayfada, merkezimiz bünyesinde tamamlanan ve devam etmekte olan bilimsel projelere ilişkin detaylı bilgilere erişebilirsiniz.
Merkezimizin araştırma vizyonu, üretilen bilimsel bilginin yalnızca akademik literatüre katkı sağlamasını değil; aynı zamanda politika yapıcılar, karar alıcılar ve piyasa aktörleri için uygulanabilir rasyonel stratejilere dönüşmesini esas almaktadır. Projelerimiz, aşağıdaki temel hedefler doğrultusunda tasarlanmakta ve hayata geçirilmektedir:
Teorik ve Metodolojik Gelişim: İslam İktisadı ve Finansı literatüründeki güncel tartışmalara analitik yaklaşımlar getirmek ve eleştirel bir perspektifle yeni teorik çerçeveler inşa etmek.
Disiplinlerarası Yaklaşım ve Uluslararasılaşma: Ulusal ve uluslararası akademi, kamu ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği ağları (network) kurarak multidisipliner araştırmaları teşvik etmek.
İktisadi ve Toplumsal Etki: Etik değerleri merkeze alan, sürdürülebilir finansal modeller tasarlayarak makroekonomik istikrara ve toplumsal refaha katkı sunacak politika önerileri (policy papers) geliştirmek.
İSEFAM bünyesinde yürütülen projeler; İslam iktisadı, katılım finansı, sürdürülebilirlik, alternatif para sistemleri ve finansal teknolojiler (FinTech) başta olmak üzere geniş bir araştırma evrenini kapsamakta olup temel olarak üç kategoride tasnif edilmektedir:
Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) ve Fonlu Çalışmalar: Üniversitemiz, TÜBİTAK ve uluslararası fon sağlayıcı kuruluşlar (ör. AB Çerçeve Programları) tarafından desteklenen, veri analizine, saha araştırmalarına ve literatür inşasına dayalı akademik projeler.
Sektörel ve Kurumsal İş Birliği Projeleri: Kamu otoriteleri ve finans sektörünün önde gelen temsilcileriyle entegre biçimde yürütülen, uygulamaya dönük strateji, regülasyon ve modelleme çalışmaları.
TÜBİTAK tarafından desteklenmeye hak kazanan bu projemiz, “Katılım (İslami) Sosyal Finansta Karz-ı Hasen: Potansiyelinin Keşfedilmesi, Etki Analizlerine Dayalı Sürdürülebilirlik Politika Rehberi Geliştirilmesi” başlığını taşımaktadır.
Proje Ekibi: Projenin yürütücülüğünü Dr. Öğr. Üyesi Ali Can Yenice yaparken; danışmanlığını Prof. Dr. Faruk Taşcı üstlenmektedir. Araştırma ekibi ise Doç. Dr. Zeynep Hafsa Orhan, Doç. Dr. Ömer Faruk Tekdoğan, Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin Burgazoğlu, Dr. Öğr. Üyesi Burak Çıkıryel, Dr. Memduh Ünal ve Arş. Gör. Abdullah Talha Genç'ten oluşmaktadır.
Amaç ve Kapsam: Çalışma, Türkiye’de karz-ı hasen esasına dayalı faaliyet gösteren katılım sosyal finans kurumlarının potansiyelini keşfetmeyi ve etkinliklerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda İKSAR, Karz-ı Hasen Vakfı, Kamperder ve MÜSİAD Karz-ı Hasen Sandığı gibi iyi uygulama örnekleri detaylı şekilde incelenecektir.
Hedeflenen Çıktılar: Proje sonucunda, sivil toplumun finansal sürdürülebilirliğini destekleyecek yol haritaları sunulması ve disiplinler arası bir bakış açısıyla sürdürülebilirlik temelli politika rehberleri üretilmesi planlanmaktadır. Ayrıca ilk kez bu kurumların sosyo-ekonomik etkileri sistematik olarak ölçülecektir.
Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında kabul edilen bir diğer çalışmamız, “Zekat Hesaplamalarıyla İlgili Yaşanan Sektörel Bazlı Sorunların Tespiti ve Finansal Tablolara Dayalı Web Tabanlı Bir Zekat Hesaplama Uygulaması Geliştirilmesi” başlıklı projedir.
Proje Ekibi: İSEFAM Müdürü Doç. Dr. Hakan Aslan’ın yürütücülüğünü yaptığı projenin danışmanlık görevini Prof. Dr. Hacı Mehmet Günay yürütmektedir. Araştırma ekibinde; Doç. Dr. Muhammed Emin Durmuş, Doç. Dr. Mervan Selçuk, Doç. Dr. Salih Ülev, Dr. Öğr. Üyesi Ali Can Yenice ve Arş. Gör. Dr. Ayhan Yatbaz görev almaktadır.
Amaç ve Kapsam: Projenin temel amacı, ticari faaliyetlerde zekat hesaplamalarıyla ilgili yaşanan sektörel bazlı sorunları akademik bir perspektifle tespit etmektir. Bu doğrultuda çalışma, işletmelerin finansal tablolarına dayanan zekat hesaplama pratiklerini ve bu süreçteki fıkhi/teknik açmazları kapsamına almaktadır.
Hedeflenen Çıktılar: Projenin en önemli somut çıktısı, finansal tablolara dayalı olarak çalışacak web tabanlı bir zekat hesaplama uygulamasının geliştirilmesidir. Bu dijital platform aracılığıyla, sektörel bazda tespit edilen hesaplama sorunlarının standardize edilerek pratik, güvenilir ve fıkhi altyapısı sağlam bir çözüme kavuşturulması hedeflenmektedir.
Sektör ve akademi iş birliğini merkeze alan, “Muhafazakâr İş Adamlarının Karşılaştığı Güncel Fıkhi Problemlerin Tespiti ve Çözüme Yönelik Sektör/Akademi İş birliğini Arttıracak Web Portalı Geliştirilmesi” başlıklı projemiz de TÜBİTAK tarafından desteklenmeye hak kazanmıştır.
Proje Ekibi: Yürütücülüğünü Dr. Salih Ülev’in yaptığı projenin araştırma ekibinde; Dr. Öğretim Üyesi Hakan Aslan, Araştırma Görevlisi Dr. Ali Can Yenice ve Araştırma Görevlisi Ömer Faruk Uysal bulunmaktadır.
Amaç ve Kapsam: Hızlı finansal dönüşümlerin ortaya çıkardığı yeni ürünler karşısında, dini hassasiyeti olan iş adamlarının karşılaştığı fıkhi sorunları tespit etmek temel hedeftir.
Sektörel İş Birliği ve Çıktılar: MÜSİAD ile koordineli biçimde yürütülecek projede, iş adamları ile akademisyenler/fetva makamları arasında köprü kuracak bir web platformu oluşturulacaktır. Yapılacak saha çalışmaları neticesinde sektörlere ve iş kollarına göre detaylı bir fıkhi sorunlar haritası geliştirilmesi planlanmaktadır.
İslam bankacılığı literatüründe alternatif finansal kurumlar olarak önemini koruyan Osmanlı Para Vakıflarını tarihsel bir perspektifle ele alan “18. Yüzyıl Üsküdar Para Vakıflarının Gelir ve Giderlerinin Analizi” başlıklı projemiz devam etmektedir.
Proje Ekibi: İSEFAM Müdürü Doç. Dr. Süleyman Kaya, Prof. Dr. Erol Özvar, Yrd. Doç. Dr. Kenan Göçer, Dr. İsmail Kurt, Arş. Gör. Muhammed Emin Durmuş, Arş. Gör. İsmail Bektaş, Arş. Gör. Rabia Salur, Saime Kavakçı ve Hülya Önder bu projede araştırmacı olarak yer almaktadır.
Amaç ve Kapsam: Araştırma, Üsküdar’da faaliyet gösteren para vakıflarının yüz yıllık bir periyotta gösterdikleri gelişimi, varlıklarını sürdürme oranlarını, gelir-gider dengelerini ve karlılıklarını incelemeyi hedeflemektedir. Aynı zamanda vakıfların ebediliği gibi ilmi tartışmalara ışık tutulacaktır.
Beklenen Çıktılar: Çalışmalar nihayete erdiğinde, konuya ilişkin kapsamlı bir çalıştay düzenlenmesi ve elde edilen akademik verilerin kitaplaştırılarak literatüre kazandırılması planlanmaktadır.
